RJEŠENJE ZA KRIZU Umjesto lagodnog meditiranja, opozicija mora postati probosanska 'vlada u sjeni' i ponuditi zakone!

Piše: Rasim Belko

U državi kakva je Bosna i Hercegovina svaka priča o djelovanju u sjeni vlasti biva okarakterisana sumnjom u legalnost i legitimnost. A u političkom okruženju pojam “vlada u sjeni” odnosi se na alternativnu vlast formiranu unutar opozicije, s bitnom ulogom intelektualne mase i građana.

Dakle, ozbiljna opozicija mehanizam “vlade u sjeni” koristi da bi sve nedostatke vladajuće većine ispravljala funkcionalnim rješenjima koja donose dobrobit i državi i građanima. I da pojasnim, nije riječ o bilo kakvoj zavjeri, jer “vlada u sjeni” smatra se ključnom komponentom demokratskih društava, jer opoziciji omogućava da artikuliše stavove, pruža alternativne vizije i vlast drži odgovornom za postupke.

U Bosni i Hercegovini, državi u kojoj je skoro podjednako lagodno biti i vlast i opozicija, taj mehanizam je potpuno zaobiđen, a njegova upotreba mogla bi se iskoristiti za “izvlačenje” države iz krize. Jer, evidentno je da projekat i eksperiment sa sadašnjom vlašću nije uspio, a što takvo stanje bude duže trajalo, država će sve teže funkcionisati.

Istina je i da je opozicija zapela u nekim svojim sukobljavanjima, pa je sada ono što smo zvali probosanska politika, a što bi mogla biti kvalitetna “vlada u sjeni” na dalekom štapu.

Stoga je neophodno redefinisanje odnosa unutar opozicije, te rokada uloga i pozicija unutar same opozicije, što bi omogućilo da se jasno definišu ciljevi, ali i kadrovi koji bi preuzeli odgovornost za uspješnost “vlade u sjeni”.

Uzmemo li u obzir da su NES, DF i Stranka za BiH parlamentarni i na državnom i na entitetskom nivou, nema sumnje da bi ove stranke, kao kombinacija centra i lijevog centra, mogle činiti pokretačku snagu opozicione vlade koja će ne samo u parlamentima, nego i u javnosti, ali i međunarodnoj zajednici nuditi rješenja potrebna ovoj državi da krene putem bolje budućnosti.

Činjenica da neke druge kombinacije do sada nisu uspijevale, možda je zapravo prava prilika za ove tri stranke da sinhronizuju i planove i kadrove, a onda ponude programsko djelovanje iz opozicije svima koji su spremni na to.

Jer, nakon svega jasno je da SDA ne može predvoditi snage “vlade u sjeni”. Količina evidentnog stranačkog neposluha na nižim nivoima vlasti i nespremnost te stranke da se zarad povjerenja i probosanskog bloka izbori s neposlušnim, jasno je SDA udaljila od uloge mašinovođe “vlade u sjeni”. Ali i takva SDA bi mogla imati značajnu ulogu ukoliko joj navedeni blok stranaka ponudi politička rješenja kao sporazum koji bi zajedničkim snagama trebali provoditi.

Ono što je ključno za uspjeh “vlade u sjeni” je povjerenje političkih snaga jednih spram drugih, ali i povjerenje građana u takve snage. Da bi se to izgradilo mora postojati jasan plan, sa vidljivim promjerom prosperiteta koje nude pripremljena rješenja. Odnosno, “vlada u sjeni” nije mehanizam koji će služiti stranačkim kadrovicima da se uhljebe, ali će i strankama i državi ponuditi rješenja koja nose obostranu korist. Dobro iskorištena moć “vlade u sjeni” zapravo je put za dobre rezultate u narednim izbornim ciklusima.

Na kraju krajeva “vladu u sjeni” činili bi kadrovi stranaka koje je “čine” a onda je na tim kadrovima da pokažu znanje i političko umijeće koje ih treba kvalifikovati da jednog dana sjednu u institucije države.

Stanje u kojem se Bosna i Hercegovina nalazi jasno je da vapi za konkretnim i kvalitetnim rješenjima. Nametnuti i projicirani da ta rješenja donesu očigledno to nisu u mogućnosti, pa bi umjesto pisanja reakcija, saopćenja, žalopojki i političkih tužbi opozicione snage i na državnom i na entitetskom nivou morale iskoristiti demokratski kapacitet vlade u sjeni.

Na državnom nivou je evidentna kriza nepovjerenja partnera u vlasti, koja je obesmislila rad i Vijeća ministara i Parlamentarne skupštine BiH. Zamislite da je postojeća opozicija, čiji kapacitet nije mali, do sada pripremila i u proceduru uputila 30 zakonskih rješenja: Ma koliko se ta opozicija ne sviđala međunarodnoj zajednici, stvari bi u konačnici bile potpuno jasne ko je za funkcionalnu državu Bosnu i Hercegovinu.

Stoga, umjesto lagodne hladovine i kidanja preostalog dijela kolača vlasti po kantonima i općinama, Stranka za BiH, NES i Demokratska frnota, s epitetom probosanski imaju za nužno saradnju kroz vladu u sjeni i obavezu da zbog države pruže ruku SDA, ali uz jasno definisane i parafirane sporazume.

Takvo djelovanje bez sumnje bi pomenuti blok izdiglo iznad političkog i institucionalnog javašluka u koji je Bosna i Hercegovina gurnuta zarad interesa hegemonističkih politika u susjedstvu i međunarodne zajednice koja sve više djeluje da gubi konce.

Na onima koji su na svaki način spremni braniti Bosnu i Hercegovinu je i odgovornost da to djelovanjem pokažu, ma koliko situacija bila teška. Jer, poređenje s nametnutim vlastodršcima koji vjeruju Miloradu Dodiku je podjednako kao i poređenje s izdajnicima.